OGRODY

STRONA GŁÓWNA  /  OGRODY  /  ARCHITEKTURA OGRODOWA  /  Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew str. 1

Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew

Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew


Najpierw była fascynacja roślinami. Potem narodziła się miłość dwojga ludzi, którzy poznali się dopiero na własnym ślubie. Na początku XVIII wieku Fryderyk i Augusta – przodkowie królowej brytyjskiej Elżbiety II – zaczęli tworzyć Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew. 


Fryderyka i Augustę dzieliło wiele. On – książę Walii i następca brytyjskiego tronu. Był niepokorny, z wielkim temperamentem, uwielbiany przez kobiety, lat 29. Ona – księżniczka Sachsen‑Gotha, spokojna domatorka. Gdy wychodziła za mąż, miała niespełna 17 lat, nie znała ani narzeczonego, ani języka angielskiego. Fryderyka i Augustę połączyła pasja ogrodnicza. Oboje lubili kolekcjonować rośliny i najlepiej czuli się nie w Londynie lecz na wsi w Kew. Rok po ślubie urodziło się ich pierwsze z dziewięciorga dzieci, które otrzymało imiona zakochanych w sobie rodziców – córka Augusta Fryderyka.

Życie na prowincji

Posiadłość w Kew, 30 minut od Londynu, gdzie tak lubili przyjeżdżać małżonkowie, Fryderyk kupił przed ślubem w 1731 roku. Była to wówczas spokojna prowincja, gdzie od XIII wieku wypoczywali majętni obywatele, ale także królowie i ich dworzanie. Fryderyk lubił przebywać w Kew z dala od londyńskiego zgiełku oraz rodziców, z którymi był skonfliktowany – króla Jerzego II i królowej Karoliny. Osobiście wyznaczał ścieżki ogrodowe, sprowadzał i sadził rośliny z całego świata. Po ślubie ogrodniczą pasją zaraził Augustę. Razem planowali nasadzenia i rozbudowę ogrodu. Tak powstawał Royal Kew Gardens – dziś jeden z najwspanialszych ogrodów botanicznych na świecie, znany jako Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew. Prawie co roku Fryderykowi i Auguście rodziły się kolejne dzieci. Ogród wypełniały ich śmiech i zabawy. Na maluchy czekały liczne atrakcje, jak kangury, czarne łabędzie czy zebra kwagga (gatunek wymarły). Tutaj bardzo lubił przyjeżdżać – już jako dziecko – ich najstarszy syn, w przyszłości król Jerzy III. Podobnie jak rodzice uwielbiał wiejskie życie. Znał po imieniu służbę, okolicznych rolników, interesował się ogrodnictwem. Rodzinna sielanka Fryderyka i Augusty trwała 15 lat. Gdy Augusta była w zaawansowanej ciąży z dziewiątym dzieckiem – Karoliną Matyldą, przyszłą królową Danii i Norwegii, Fryderyk nagle zmarł w wyniku powikłań po uderzeniu piłką krykietową. Jego syn Jerzy, w wieku zaledwie lat 13, został następcą tronu. Augusta, po śmierci Fryderyka, poświęciła się wychowaniu dzieci oraz ogrodniczej pasji. Powiększała i rozbudowywała ogrody w Kew. Do dziś w Królewskich Ogrodach Botanicznych można podziwiać m.in. Pagodę, ufundowaną przez Augustę. Pomagał jej w tym John Stuart – trzeci wicehrabia Bute, nauczyciel Jerzego III, a potem premier Wielkiej Brytanii, a także jeden z najsłynniejszych ówczesnych kolekcjonerów roślin. Ponoć to on zasadził – właśnie w Kew – pierwszą stewarcję nibykamelię sprowadzoną z Japonii, w której wówczas rządzili szogunowie. 

Zioła królowej Charlotty

I znów ogrody w Kew połączyły losy kolejnej pary: 10 lat po śmierci Fryderyka na ślubnym kobiercu stanął jego 23‑letni syn Jerzy III i 17‑letnia Charlotta, księżniczka Mecklenburg‑Strelitz, uczennica Jana Christiana Bacha. Młodzi o ogrodach i roślinach mogli rozmawiać bez końca. Charlotta miała szczególnie ogromną wiedzę na temat ziół, stworzyła nawet herbarium i ogród ziołowy. Do dziś to jedna z największych kolekcji ziół na świecie. Charlotta uwielbiała spędzać czas w Kew. Tu przyjeżdżała z dziećmi – w sumie para królewska miała 9 synów i 6 córek. Nie zawsze towarzyszył jej mąż – król Jerzy III zajęty był sprawami politycznymi. To właśnie wtedy Stany Zjednoczone Ameryki przestały być kolonią brytyjską. Do dyspozycji mieli ceglany Pałac Kew, nazywany najmniejszym z pałaców królewskich w Wielkiej Brytanii. Jednak ulubioną siedzibą Charlotty w Kew był niepozorny dom kryty strzechą, który dostała od męża. Położony wśród wspaniałych drzew, zachwycał prostotą i urokiem zwłaszcza wiosną, gdy wokół zakwitały łany niebieskich hiacyncików. Charlotta urządziła wnętrza w prostym, niewyszukanym stylu. Autorką dekoracji malarskich wnętrz, w postaci roślin, była księżniczka Elżbieta, trzecia córka Charlotty i Jerzego. Królowa Charlotta zmarła w wieku 74 lat w swojej ulubionej posiadłości w Kew. Król Jerzy III odszedł 2 lata później w wieku 82 lat. Zasługi ogrodnicze Charlotty docenili botanicy. Od jej książęcego tytułu Mecklenburg‑Strelitz nazwano strelicję – nowy wówczas kwiat. 

Ogrodnicze rarytasy

Kolejne pokolenia brytyjskiej rodziny królewskiej wolały siedziby w Londynie. Nadal jednak poszerzano ogrody królewskie w Kew. W 1840 r. – w pierwszych latach panowania królowej Wiktorii, wnuczki Jerzego III i Charlotty – oficjalnie powstały Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew. Tak zaczął się kolejny rozdział pasjonującej historii ogrodnictwa. Stopniowo poszczególne części ogrodu otwierano dla publiczności. Jednym z ostatnich był Dom Królowej Charlotty oraz otaczający go las z łanami hiacyncików. Królowa Wiktoria postawiła warunek: nic nie może być zmienione. Jej życzenie spełniono. W ogrodach Kew posadzono takie rarytasy jak drzewa kauczkowe. W specjalnie wybudowanym Waterlily House rozmnożono z nasion lilię wodną z Amazonii – nazwano ją Wiktorią Królewską, na cześć królowej Wiktorii. Jej ogromne liście, o średnicy około 2 m, są dziś ozdobą najwspanialszych ogrodów świata. Herbarium królowej Charlotty rozrosło się do ponad 7 mln pozycji. 

Perła architektury

Palmiarnia w Kew, wybudowana za czasów królowej Wiktorii, to perełka architektury ogrodowej. Ma konstrukcję z żelaza i dmuchanego szkła. W XXI wieku w Kew ciągle przybywają nowe rośliny. W 2005 r. posadzono tu wolemię – żywą skamieniałość odkrytą w 1994 r. w Australii. W ogrodzie jest wspaniała kolekcja róż Davida C.H. Austina – jednego z najsłynniejszych hodowców brytyjskich. Wśród nich jest róża Charlotte (z 1992 r.), nosząca imię królowej Charlotty, która ma aż 100 płatków. Inne to m. in. Darcey Bussell (z 2005 r.), nazwana na cześć słynnej angielskiej baletnicy, czy oszołamiająco pachnące Lady Emma Hamilton (z 2005 r.) – tancerki i Gertrude Jekyll (z 1986 r.) – projektantki ogrodów. W Królewskich Ogrodach Botanicznych w Kew nadal bywa rodzina królewska. W 1987 r. cieplarnię otworzyła księżna Diana. W Pałacu Kew królowa Elżbieta II świętowała swoje 80. urodziny. W 2009 r. królowa Elżbieta II posadziła miłorząb dwuklapowy, który ma szansę rosnąć kilka tysięcy lat. Królewskie Ogrody Botaniczne zwiedza co roku ponad milion osób. Tu przechowywane są m.in. nasiona roślin dla kolejnych pokoleń. Ogrody są wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.




Autor: Tekst: Małgorzata Nietupska Zdjęcia: Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew, www.kew.org David Austen Roses, James Morley