OGRODY

STRONA GŁÓWNA  /  OGRODY  /  ARCHITEKTURA OGRODOWA  /  Kuszące drobiazgi str. 1

Kuszące drobiazgi

Kuszące drobiazgi


Myślisz „Mostek, altanka... nic takiego. Ogród obejdzie się bez zbędnych ozdób". Ale przecież rośliny to nie wszystko. O wiele łatwiej będzie stworzyć klimat ogrodowej przestrzeni, jeśli wykorzystamy w niej te drobne, architektoniczne wytwory.


Często mówi się, że ogrody są „malownicze” lub „jak z obrazka”. Co decyduje o tym, że dane miejsce można określić takim mianem? Jedni wolą założenia stonowane, wypełnione kwiatami w pastelowej tonacji. Inni wręcz odwrotnie rozkrzyczane bogactwem różnorodnych barw. Są też wielbiciele ogrodów Dalekiego Wschodu, zabytkowych założeń francuskich czy krajobrazowych angielskich.

Sekretny czar

Każda z tych propozycji ma swój mały sekret,
z którego zwykle nie zdajemy sobie sprawy. Wypełnia je rzadsza lub gęstsza roślinność, występują w nich drzewa i krzewy o różnorodnych kolorach kwiatów i liści, ale też kwitnące byliny oraz rośliny jednoroczne. W zależności od stylu ogrodu, pojawiają się w nim także strzyżone żywopłoty, obwódki bukszpanowe czy też bardziej skomplikowane w swej formie topiary. Jednak nie one są jedynym wyznacznikiem „obrazowości” danej realizacji. Ogrody, które często widzimy na zdjęciach, mają w sobie coś więcej... Prawie zawsze obserwator „zatrzymuje w kadrze” jakiś element architektoniczny. Rzeźba, ławeczka, mostek czy altanka to właśnie one nadają ogrodowi właściwy charakter.

Malowana ławka

Nawet najbarwniejsze założenie, wypełnione jedynie roślinami, nie wywrze na nas tak dużego wrażenia, jak ogród z choćby niewielką ławeczką ustawioną pośród kwiatów. W każdym momencie historii i na każdym kontynencie, architektura ogrodowa pełniła wiele funkcji. I mimo że w większości przypadków były to funkcje czysto użytkowe, architekci nadawali swym dziełom różne, miłe dla oka formy. Człowiek lubi otaczać się wytwornymi przedmiotami, od samego początku więc większość elementów architektonicznych, występujących w ogrodach, pokrywana była malowidłami i płaskorzeźbami. Przyjmowały one różnorodne, czasem wręcz przedziwne, formy. We Włoszech, zwłaszcza w okresie manieryzmu, ogrody przyozdabiane były rzeźbami potworów, bożków i olbrzymów. Przykładowo, w tym okresie w ogrodzie przy Villi Orsini powstał pawilon ogrodowy w formie zastygłej w przerażeniu ludzkiej twarzy.

 

Wieści ze świata

O tym, jak ważna była mała architektura ogrodowa, może świadczyć fakt, że altany, mostki, pergole, ławeczki czy rzeźby zdobiły ogrody na całym świecie, w różnych kręgach kulturowych. Oczywiście, zupełnie inaczej wyglądały one w ogrodach Wschodu, islamu czy chrześcijańskiej Europy. W Anglii na przykład konstruowano delikatne altanki, które wyglądały jakby ułożono je z chrustu. W ogrodach orientalnych proste mostki i pawilony często malowano na czerwono. Wszędzie jednak elementy architektoniczne miały znaczenie funkcjonalne oraz większe lub mniejsze filozoficzne. Wiele z form architektonicznych, występujących w parkach i ogrodach tysiące lat temu, przetrwało do dziś. Zmieniająca się moda sprawiła, że współczesna altana czy pergola może wyglądać zupełnie inaczej, niż w realizacjach historycznych. Są to jednak elementy, które występują w prawie każdym współczesnym ogrodzie.

W ogrodach minimalistycznych architektura ogrodowa, choć powściągliwa w swej formie, zajmuje najważniejsze miejsce obok skąpej z reguły zieleni. W realizacjach nowoczesnych proste formy altan czy mostków traktowane są na równi z bujną roślinnością. Natomiast w założeniach typowo wiejskich czy ogrodach kwiatowych w stylu angielskim, pomimo że do form architektonicznych przywiązuje się dużą wagę, najwięcej serca wkłada się w kompozycję i bogactwo pachnących kobierców.

Wiele możliwości

Dzięki dostępności rozmaitych materiałów budowlanych, współczesne wytwory ogrodowe mogą poszczycić się różnorodnością i fantazją. Pośród ogrodowej zieleni spotykamy zatem lekkie konstrukcje z aluminium, egzotycznego drewna, szkła czy tworzyw sztucznych. Nowe technologie dają nam nowe możliwości. Architektura ogrodowa zyskuje zupełnie inny wymiar. Staje się lekka, przejrzysta i kolorowa. Pergole to często słupki lub cienkie stalowe linki podtrzymujące rośliny. Mostki z ciężkich i monumentalnych zamieniają się w delikatne i niemal niewidoczne. Modernizacji uległy również altany ogrodowe. Tradycyjne konstrukcje na rzucie prostokąta czy koła zastępowane są wymyślnymi formami z drewna, metalu, szkła lub dzianiny. Altany nie służą już tylko do biernego leniuchowania. Adaptowane do trybu naszego życia, wyposażane są w kominki, grille, minilodówki, a nierzadko także całą infrastrukturę kuchenną. Pod altanami i pergolami umieszczane są nawet wanny z hydromasażem. W większych ogrodach, z zestawianych obok siebie basenów, altan i pergoli, powstają duże kompleksy architektoniczne przeznaczone do wypoczynku.

 

Zaproszenie na dłużej

Architektura ogrodowa, zarówno ta bardziej skomplikowana – altany, mostki czy pergole, jak i prostsza, np. murki czy ławki, to bardzo ważny element zielonych przestrzeni. Ma ona służyć człowiekowi nie tylko jako zwykły przedmiot użytkowy. Powstała w wyobraźni projektanta, ma często inne, bardziej filozoficzne przesłanki. Niepozorne elementy przestrzeni ogrodowych są swoistą instrukcją, pozostawioną przez projektanta dla przyszłych użytkowników. Odpowiednio umiejscowione w ogrodzie, wiodą nas od jednego punktu do drugiego, prowadzą niczym za rękę pośród krętych ogrodowych ścieżek. Umieszczone w gąszczu roślinności rzeźby ogrodowe, duże donice czy głazy to punkty orientacyjne, które wpływają na naszą wyobraźnię, szepczą „Podejdź do mnie, zatrzymaj się na chwilę”. Kładka nad strumieniem krzyczy „Musisz iść tędy”, a chiński, łukowato wygięty mostek prosi „Zostań tu na dłużej, rozejrzyj się”...

Malowniczy ogród to taki, po którym można wędrować, nawet jeśli jest niewielki. To miejsce, gdzie czujemy się prowadzeni przez jakąś nieznaną siłę. Ogród, który pozwala nam zboczyć z wyznaczonej ścieżki, znaleźć ukryte wśród roślin schody, odpocząć na leżącym pod drzewem kamieniu i podziwiać otwierający się wśród krzewów widok. To ogród, który każe nam przystanąć na mostku i spoglądać w stronę płaczącej wierzby oraz ustawionej w jej pobliżu altany. Malowniczy ogród to doskonała równowaga pomiędzy otwartą przestrzenią, roślinnością i architekturą.




Autor: Agnieszka Hubeny-Żukowska, fot. Pracownia Sztuki Ogrodowej