OGRODY

STRONA GŁÓWNA  /  OGRODY  /  ARCHITEKTURA OGRODOWA  /  Sztuka w ogrodzie str. 1

Sztuka w ogrodzie

Sztuka w ogrodzie


Projektanci ogrodów umiejętnie łączą ze sobą różne elementy, nadając im nowatorski wygląd i formę. Meble ogrodowe to już nie tylko sprzęty użytkowe, ale nierzadko również drogie rzeźby, będące źródłem westchnień niejednego kolekcjonera.


Otwarta przestrzeń jest znakomitym miejscem do tworzenia i eksponowania dzieł sztuki. Współcześni twórcy wychodzą w teren, bawiąc się przestrzenią, światłem i roślinnością. Na tle krajobrazu prezentują pojedyncze prace lub złożone z wielu elementów instalacje artystyczne. Przykładowo Charles Jencks, architekt i krytyk sztuki, sporą część swego ogrodu poświęcił tej właśnie formie sztuki. Jedna z wielu zgromadzonych tam prac przedstawia długą historię Szkocji, inna – mniej oczywista – „czarną dziurę” widzianą oczami artysty.

Sztuka dla sztuki

Doskonałym miejscem do podziwiania instalacji artystycznych pod gołym niebem jest festiwal ogrodów w Chaumont-sur-Loire we Francji, gdzie corocznie młodzi artyści przedstawiają swoje wizje zaproponowanego przez organizatora tematu.

Powierzchniowo największymi dziełami sztuki ogrodowej są zapewne projekty twórców Land-artu, którego tłem, kontekstem oraz tworzywem jest obszar ziemi. Wprawdzie nurt ten swą działalność rozpoczął w latach 60. XX w., jednak jego trwałe formy przeniknęły do praktyk projektowych współczesnych twórców zarówno ogrodów, parków, jak i większych założeń krajobrazowych i architektonicznych. Niektórzy architekci krajobrazu i projektanci ogrodów sami stają się twórcami współczesnej sztuki. Dzięki nowym możliwościom technologicznym i hasłu „sztuka dla sztuki”, powstające ogrody mają już nie tylko charakter użytkowy. Często na niewielkich przestrzeniach, zwłaszcza w centrach miast, zakładane są obszary zieleni, które służą jedynie do oglądania. Współcześni twórcy ogrodów mogą korzystać nie tylko z ułatwień technicznych, jakimi są chociażby sprzęt komputerowy oraz budowlany, ale także z tysiąca nowych materiałów, z których wykonuje się, najlepiej w sposób nowatorski, wszelkie elementy małej architektury ogrodowej. Dzięki temu na terenach zieleni i w ogrodach na całym świecie powstają coraz ciekawsze i odważniejsze projekty.

 

Kaktusy w labiryncie

Często współczesne dzieła architektów krajobrazu przybierają formy minimalistyczne, w których niewiele jest miejsca na rośliny. Najbardziej znanymi i odważnymi są projekty Marthy Schwartz, która niejednokrotnie posługuje się jedynie formą i kolorem, a rośliny – również sztuczne – są jedynie niewielkim dodatkiem. W jednym z projektów Amerykanki głównym elementem są kolorowe mury, nawiązujące do meksykańskiego budownictwa, które tworzą niewielkie wnętrza, wypełnione geometrycznymi nasadzeniami z kaktusów.

Druciana stokrotka

Zupełnie innymi oczyma widzi przestrzeń zewnętrzną Irlandczyk Darmuid Gavin, który wprawdzie bawi się architekturą w ogrodzie, jednak w swych projektach w większej mierze wykorzystuje bogatą gamę wielobarwnych roślin. Architektura w ogrodach Gavina ma dziwne kształty. Altana przyjmuje formę pisanki utworzonej z kolorowych kul, domek dla dzieci wygląda jak rakieta kosmiczna, a parasol ogrodowy staje się gigantyczną stokrotką z drutu. A wszystko to wśród paproci, ozdobnych traw, kwiatów, krzewów i drzew.

Inteligentna altana

Oczywiście, powstałe realizacje, tak jak różne kierunki w sztuce, przez jednych mogą być lubiane, przez innych nienawidzone. W ostatnich latach w ogrodach pojawia się coraz więcej architektury, nie zawsze w formie dominującej. Zapewne jej obecność wynika ze stylu powstających budowli oraz chęci powiązania ze sobą przestrzeni wewnętrznej z zewnętrzną, widzianą przez duże otwory okienne lub przeszklenia pokrywające często większą część elewacji. Wśród małej architektury modne stały się altany, które jednak nie mają już nic wspólnego z pospolitym drewnianym domkiem ogrodowym. Współczesne konstrukcje pełnią raczej funkcje całorocznych salonów ogrodowych, gabinetów czy miejsc zabaw dla dzieci. W związku ze stawianymi im wymaganiami, zdarza się, że są to wymyślne, naszpikowane techniką konstrukcje o niepowtarzalnych formach, zbudowane z nowoczesnych materiałów: szkła, aluminium, stali czy tworzyw sztucznych.

 

Otocz się pomysłami

Nie tylko altany zyskały nową formę, również w wyglądzie ogrodzeń możemy zaobserwować spore zmiany. Posesje otaczane są ogrodzeniami ze stali, ale też z drewna, betonu i kamienia. Jednak ich wygląd uległ radykalnej zmianie. W ich formie króluje prostota, a towarzyszy wybrana barwa – od bieli, poprzez pastelowe kolory ziemi, aż do intensywnych fioletów, czy pomarańczy. Obok niebanalnych ogrodzeń pojawiają się wolno stojące mury, kamienne murki oraz drewniane, metalowe lub szklane panele, które służą już nie tylko zasłonięciu nieciekawych widoków. Takie fantazyjne parawany wykorzystywane są do tworzenia iluzji w ogrodzie oraz podziału przestrzennego nawet niewielkich powierzchni. Niekoniecznie lite czy nieprzejrzyste, często same w sobie stanowią istne dzieła sztuki. Instalacje ze szkła, wikliny, różnego rodzaju dzianin, czy też powtarzających się pojedynczych elementów doskonale wzbogacają ogród oraz stanowią tło dla sadzonych roślin. Mury, ogrodzenia oraz parawany są znakomitym kontrastem dla delikatnych i zwiewnych traw i kwiatów, które w ostatnich latach cieszą się coraz większą popularnością.

Inspiracje są wokół

Do miana sztuki aspirują też elementy wodne. To już nie tylko pospolite, znane nam fontanny, ale i wąskie kanały, stoły wodne, przelewy, ściany coraz kurtyny wodne. Wspaniałe ozdoby to także różnego rodzaju zadaszenia, ciekawe formy siedzisk, grille ogrodowe...

Nocą ogród ożywa w zupełnie innej odsłonie. Wybrane elementy kompozycji podświetlone reflektorami, światłami LED oraz światłowodami sprawiają, że zielona przestrzeń po zmierzchu staje się zupełnie inną, nieznaną wcześniej, fascynującą krainą.

Jak rozdzielić spójną kompozycyjnie całość stworzoną z roślin, architektury, wody i światła? Czy można wyłowić z niej pojedyncze elementy i nazwać je współczesnymi dziełami sztuki? Pewnie tak, ale po co? Niektóre ze współczesnych ogrodów śmiało można w całości nazwać dziełami sztuki. Cokolwiek by się w nich nie znalazło.




Autor: Agnieszka Hubeny-Żukowska, fot. Pracownia Sztuki Ogrodowej