WNĘTRZA

STRONA GŁÓWNA  /  WNĘTRZA  /  STREFY W DOMU  /  Kamień - wieczne piękno str. 1

Kamień - wieczne piękno

Kamień - wieczne piękno

newworks.dk


Kamień jest pierwszym materiałem budowlanym, jaki odkrył człowiek. Był poręczny, trwały, wręcz niezniszczalny, a do tego dobrze izolował. Przyzwyczajenie ludzi do tego surowca było tak duże, że w zasadzie w każdej epoce można odnaleźć kamienne budowle i wyposażenie wnętrz. 


Kamień po raz pierwszy wykorzystano jako materiał budowlany prawdopodobnie w neolicie, kiedy ludzie pierwotni, bytujący w jaskiniach, starali się przebudowywać ich wnętrze. Zmniejszali otwory wejściowe, zatykali niepotrzebne dziury, sprzyjające przeciągom, a przede wszystkim tworzyli pierwsze kamienne kręgi, w środku których rozpalano ognisko. Ogrodzone kamieniami palenisko być może było pierwszym w historii użyciem kamienia do zagospodarowania wnętrza obiektu mieszkalnego u ludzi. Kamień jako swego rodzaju mebel wykorzystywany był także do konstruowania ołtarzy ofiarnych, ale miał on, niestety, jedną podstawową wadę – był trudny w obróbce. Z tego względu częściej używano go do wyrobu prostych urządzeń (broni, przyborów kuchennych) niż do wypełniania nim wnętrz, gdzie królowały raczej kości i skóry zwierząt łownych. Gdy człowiek zmienił swój tryb życia z łowcy zbieracza na osiadłego rolnika, na terenach skalistych kamienie wykorzystywane były do konstruowania prowizorycznych domostw, murów, a na nawet zagród dla zwierząt. Z kolei społeczności, które zamieszkały w sąsiedztwie lasów zapomniały na jakiś czas o kamieniu. Funkcję budulca pełniło drewno, które przez wieki królowało wśród wielu ludów na całym świecie. W odróżnieniu od kamienia było ogólnodostępne, lekkie i łatwe w obróbce. Kamień jednak ciągle kojarzył się ludziom z trwałością i był niezniszczalny.

Marmur i alabaster

Starożytne kultury wyrosłe na wysokotowarowej produkcji zbóż (Egipt, Grecja, Rzym, Indie, kraje Inków, Azteków, Majów) również ceniły kamień. Wraz z ich bogaceniem się i rozwojem myśli technologicznej z kamienia tworzono nie tylko gigantyczne budowle, które przetrwały do naszych czasów, ale wykorzystywano go także do wyrabiania wyszukanych mebli. Marmurowy tron, ozdobiony złotem, hebanem i metalami szlachetnymi podkreślał siłę, jaką posiadali ówcześni faraonowie czy cezarowie. W starożytności popularne były także kamienne ławy, marmurowe stoły czy bogato zdobione kamienne siedziska, znajdujące się w amfiteatrach czy łaźniach. Ludzie mieszkający w basenie Morza Śródziemnego zakochali się w marmurze, z którego tworzono rzeźby, meble i wyposażenie ogrodu. Antyczne wzornictwo ogrodowe to znane nam do dzisiaj kamienne fontanny, kaskady, murki oporowe, mury ozdobne, donice ogrodowe, a przede wszytkom popiersia, cokoły, kolumny i gigantyczne rzeźby. Domy i ogrody bogatych, antycznych Greków i Rzymian były wręcz wypełnione przedmiotami wykonanymi z marmuru bądź alabastru. Jak rzeczy z drewna zwyczajnie zgniły, tak kamień przetrwał do naszych czasów w stanie nienaruszonym. Bogato zdobione kamienne ściany egipskich pałaców i grobowców czy kamienne płaskorzeźby z greckich świątyń pozostały świadectwem przeszłości. Dzięki nim możemy sobie wyobrazić jak wyglądało życie w czasach antycznych.

Czasy nowożytne

Po upadku Imperium Rzymskiego Europa jakby na chwilę zapomniała o potrzebie piękna oraz tych, którzy je tworzyli. Najważniejsza dla władców była nowa wiara, w związku z którą zaczęto budować pierwsze chrześcijańskie świątynie. Oczywiście z kamienia! Oprócz kamiennych murów otaczających kościoły, pojawiały się również kamienne ołtarze oraz chrzcielnice, a później także podziemne krypty. Zamki nowych europejskich władców początkowo budowane z drewna, szybko zastępowano kamiennymi. Kamień wykorzystywany był powszechnie do budowy średniowiecznych pieców i systemów ogrzewania. W późniejszych epokach cały czas ceniono dobrej jakości drewno, jednak coraz częściej powracano do kultury antyku, która nierozerwalnie związana była z marmurem. Rezydencje cesarzy Europy czy indyjskich maharadżów wypełniały coraz piękniejsze przedmioty nie tylko z marmuru, ale także z innych, cenniejszych kamieni. W Europie, wzorem antycznej Grecji i Rzymu, tworzono marmurowe ławy, stoły i siedziska. W pałacowych kuchniach drewniane blaty zastępowano kamiennymi, co gwarantowało ich trwałość i łatwość w utrzymaniu. Kamień masowo wykorzystywano w rzeźbiarstwie i do produkcji elementów wyposażenia wnętrz, takich jak świeczniki, lampy, zegary, wazony, donice. Pojawił się także w łazienkach, które przekształcały się w salony kąpielowe. Wykładano nim ściany, sufity czy podłogi, kuto z niego zdobne wanny. Surowiec ten uważany był za materiał trwały, wręcz nieśmiertelny, dlatego w podświadomości władców i ludzi majętnych był gwarantem pamięci o właścicielu.

W nowym wydaniu

W czasach powojennych drogi w pozyskaniu i obróbce kamień zaczęto zastępować tańszymi materiałami, które łudząco przypominały oryginał. Po upadku socjalizmu polskich rynek wyposażenia wnętrz otworzył się jednak na nowe, płynące ze świata wzory. Śladem Ameryki oraz zachodniej czy południowej Europy, Polacy ponownie odkryli kamień. Jego egzotyczne gatunki pojawiły się w ogrodach, tworząc tzw. ogrody skalne. Coraz modniejsze stały się ogrody japońskie, w których ważnym elementem są kamienie. Z kolei osoby ceniące naturalizm, tworzą swoje ogrody w zgodzie z przyrodą, a do ich wystroju wykorzystują rzeczne otoczaki, kamienie polne czy większe głazy narzutowe pozostawione przez lodowiec. Kamienie powszechnie pojawiły się we wnętrzach jako płyty naścienne czy podłogowe, parapety, portale, kominki i blaty kuchenne. Coraz popularniejsze stają się też niewielkie, kamienne stoliki kawowe. W tym przypadku wiele ciekawych rozwiązań wykorzystujących naturalny kamień mają duńscy twórcy z New Works oraz gdyńska firma SPENSEN. Proponowane przez projektantów wzory nawiązują do chłodnej przyrody wybrzeża Bałtyku.

Ciepło i chłód

Z kolei Eichholtz dla wyjątkowo wybrednych odbiorców zaprojektował zestawy stolików kawowych, wykonanych ze sporych kawałków unikatowego skamieniałego drewna (Barrymore i De Soto). Materiał ten wprowadza do wnętrza aurę przytulności, ponadto dobrze komponuje się z drewnem, gliną czy skórami. Posiadając tego rodzaju mebel, można przez chwilę poczuć klimat epoki dinozaurów. Kamień jest też chętnie stosowany przez projektantów lamp. Za przykład mogą posłużyć marmurowe lampy naścienne Buster and Punch, w których połączono naturalny marmur z futurystyczną żarówką led. Kamienne lampy sufitowe ciągle należą do rzadkości, gdyż w związku ze swoją wagą wymagają silnego mocowania. Ciekawymi rozwiązaniami może pochwalić się pracownia New Works, posiadająca w kolekcji Material Pendant, czyli marmurowe lampy sufitowe w kilku kolorach. Delikatnie cięty i polerowany marmur podświetlany od środka całkowicie odmienia charakter wnętrza. Dziś, w związku z ogromnym wyborem surowca, kamień wykorzystuje się pod wieloma postaciami – świeczników, donic, zegarów, naczyń kuchennych czy desek do krojenia. W zależności od rysunku, struktury i wybarwienia, może on wprowadzać do pomieszczeń chłodny klimat (granit), jak również je ocieplać (onyks, trawertyn).

W domach z kamienia

Ostatnio faktura naturalnego marmuru stała się tak popularna i pożądana, że niektórzy projektanci, w związku z brakiem możliwości konstrukcyjnych, umieszczają na delikatnych przedmiotach codziennego użytku nadruk, będący imitacją jego rysunku. Polski producent Vola szklane wazony z kolekcji MAR.GO ozdobił wstawkami przypominającymi marmur i 24 karatowym złotem. Eichholtz masywne stoliki kawowe zaprojektował z tzw. białego i czarnego faux marmuru, również wykończonego złotem. Z kolei wykreowany przez Pierangelo Sciuto system Modul Art Oase to połączenie kamienia łupkowego, metalu i postarzanego drewna. Składa się na niego kilka elementów o różnej głębokości, które razem tworzą coś na kształt modułowej meblościanki. Podobne rozwiązanie prezentuje krajowy producent kamiennych mebli – Simex Group ze Zduńskiej Woli. Studio kuchni.pl wprowadziło na rynek meble kuchenne, których fronty stanowią płyty kamiene. Hitem okazują się też, wykonywane na zamówienie, luksusowe kamienne umywalki i wanny, z których każda jest dziełem sztuki. Nie każdy zakład kamieniarski ma możliwość wszechstronnej obróbki kamienia. Jedne specjalizują się tylko w jego cięciu, inne tworzą proste elementy składowe mebli. Grzegorz Pietrzak, właściciel zakładu obróbki kamienia Grant w Piotrkowie Kujawskim twierdzi, że w momencie pozyskania nowych maszyn do cięcia, jego oferta od razu się powiększyła. Klienci najczęściej pytają o cienkie, tradycyjne płyty kamienne do okładania domów, bram i słupów ogrodzeniowych. Popularne są także grubsze płyty, służące jako nieregularne chodniki ogrodowe. Klienci chętnie kupują także kamienie do tworzenia podświetlanych, ogrodowych kaskad, okładzin ściennych czy blatów i nie przestają zachwycać się wiecznym i naturalnym pięknem tego materiału. 




Autor: dr inż. Radosław Kożuszek